Προσφυγικά κάλαντα ... (Φώκαια Μικράς Ασίας) ... της προσμονής τα κάλαντα ...

Τα καλαντίσματα της προσμονής...

Τα πικρά και κρυφά ...

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά

δεν έχομε παρηγοριά

κι αρχή καλός μας χρόνος

εξορίστηκεν ο κόσμος...

Κι εκεί που ήρτε ο Χριστός

ήρτε κεμαλικός στρατός

μες στην Μικρά Ασία

και μας κάναν εξορία.

Και που να στήσωμε φωλιά,

ωσάν τα έρημα πουλιά,

όλοι μας εκυνηγούνε,

και δε θέν' να μας εδούνε.

Στην Πόλη στην Αγιά Σοφιά,

θα στήσουμε καμπάνες

να βγουν τα μισοφέγγαρα,

να στηριχτούν λαμπάδες

να βγουν οι Τούρκοι απ' τα τζαμιά,

να φύγουν κι οι χοτζάδες...

να 'ρθουν τα ελληνόπουλα,

με Άγια και παπάδες...

Τότες θα 'χομε ελπίδα

πως θα πάμε στην πατρίδα.

Και του χρόνου, εις έτη πολλά...

Βάι βάι κόρη μου ... δύσκολο το καλό, εύκολο το κακό... εύκολα χαλνάς... δύσκολα φιάνεις...

Συνέντευξη του Τούρκου ακαδημαϊκου και ιστορικού Τανέρ Ακσάμ, στην διαδικτυακή εφημερίδα Ahval:

Ο έγκριτος καθηγητής γράφει: “Στην πραγματικότητα το μόνο πράγμα που έπρεπε να πει κανείς για το θέμα της Αγίας Σοφίας είναι “ανάρμοστο” και “ντροπή”.  Σκέπτομαι, όμως, ότι οι συνομιλητές μου δεν διαθέτουν την πολιτιστική λεπτότητα να αντιληφθούν το νόημα αυτών των λέξεων. Γι αυτό θα μιλήσω ανοιχτά για το θέμα και με τον τρόπο που θα τον καταλάβουν.Αυτό που έγινε στην Αγία Σοφία είναι ένα ξεκάθαρο δείγμα βαρβαρότητας. Αποτελεί την διακήρυξη των Τούρκων ότι είναι απολίτιστοι και καταστροφικοί.

 > Γιατί;  Επειδή με αυτό που έκαναν δήλωσαν σε όλο τον κόσμο ότι “όσο κι αν ζούμε στον 21ο αιώνα διατηρούμε τη νοοτροπία του κατακτητή του 1453. Εμείς ακόμα και στον 21ο αιώνα δεν έχουμε την αγωνία να προστατεύσουμε μια παγκόσμια κληρονομιά της ανθρωπότητας”.

 > Δεν έχουμε αποθέματα πολιτισμού για να πάμε πάρα πέρα την πολιτιστική κληρονομιά που μας κληροδότησαν.

 > Δεν έχουμε να προσθέσουμε ούτε ένα λιθαράκι στην παγκόσμια κληρονομιά. Εμείς δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε μια νέα πολιτισμική αξία. Μπορούμε μόνο να την κατακτήσουμε, να την χαλάσουμε, να την γκρεμίσουμε και να την καταστρέψουμε. Αυτό συνέβη με ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς , την Αγία Σοφία, που μετατρέψαμε σε τζαμί και την κατακτήσαμε ξανά όπως το 1453, αλλά στον 21ο αιώνα.Αυτό που έγινε είναι μια πολιτισμική καταστροφή.Μήπως ο Ερντογάν και ο Μπαχτσελί θα καταλάβουν τώρα τα αίτια της εξαιρετικά αρνητικής εικόνας που επικρατεί στον κόσμο έναντι των Τουρκων;

 > Ο Ρώσος διανοούμενος του 19ου αιώνα Nikolay Denilevski έκανε μια διάκριση μεταξύ των κοινωνιών που δημιουργούν πολιτισμό κι εκείνων που τον καταστρέφουν. Απαριθμεί με χρονολογική σειρά αυτούς που δημιούργησαν δέκα είδη πολιτισμών Αιγύπτιοι, Κινέζοι, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Φοίνικες, Κελντανί, Ινδοί, Πέρσες, Έλληνες, Ρωμαίοι, Άραβες, Ευρωπαίοι και συνεχίζει: Παράλληλα με αυτούς τους θετικούς πολιτισμούς υπήρξαν παράγοντες, όπως οι Ούννοι, οι Μογγόλοι και οι Τούρκοι  που έλαμψαν κατά διαστήματα και μετά έσβησαν και χάθηκαν.  Όλοι αυτοί εκπλήρωσαν το καταστροφικό τους καθήκον, συνέβαλαν στο θάνατο θνησιγενών πολιτισμών και αφού διασκόρπισαν τα απομειναρια τους επιστρέφουν στην ασημαντότητα τους και χάνονται. Αυτούς μπορούμε να τους χαρακτηρίσουμε αρνητικούς παράγοντες της Ιστορίας¨.

 > Έχουν λεχθεί πάρα πολλά πράγματα σε βάρος των Τούρκων  στη Δύση. Όχι μόνο οι διανοούμενοι αλλά και απλοί άνθρωποι εκφράστηκαν για την καταστροφική τάση  πολιτισμών των Τούρκων.“Οι Τούρκοι ποδοπατούν σε κάθε βήμα που κάνουν στην Βαλκανική Χερσόνησο τα έργα πολιτισμού χιλιάδων χρόνων”. ” Ο Τούρκος όπου βρει δένδρο θα το κόψει”. “Οι Τούρκοι εξαφάνισαν παντού πολιτισμούς  και δεν προστάτευσαν ποτέ αυτά που βρέθηκαν στην ιδιοκτησία τους “. “Δεν είναι με κανένα τρόπο πολιτισμένος λαός και δεν κατάφερε να σταθεί αντάξια στο επίπεδο πολιτισμού των εδαφών που κατέκτησε”. “Δεν καρπίζει τίποτα στο έδαφος που πάτησε το πόδι Οθωμανού”. “Ξεράθηκαν και δεν φυτρώνουν ούτε χορτάρια εκεί που πάτησαν Οθωμανοί”.

 > Οι Οθωμανοί δεν έκαναν τίποτα άλλο από το να καίνε , να ρημάζουν, να καταστρέφουν τα μέρη που κατέκτησαν.

 >  Σε ορισμένες  πηγές μάλιστα αναφέρεται ότι η καταστροφική μανία και η αναλγησία των Τούρκων δεν στρέφεται μόνο έναντι των ξένων. Οι  Τουρκοι  αξιωματούχοι πνίγουν και σκοτώνουν βάρβαρα τους δικούς τους ανθρώπους όταν αισθανθούν την παραμικρή υποψία. Εάν τώρα επαναληφθούν όλα αυτά θα μπορέσει  ο Ερντογάν και ο Μπαχτσελί να πουν όχι δεν είναι έτσι; Κοιτάξτε σε τι χάλια οδήγησαν τη χώρα. Καταπιέζεται, βασανίζεται και φυλακίζεται κάθε άνθρωπος που ασκεί την παραμικρή κριτική έναντι της εξουσίας. Αυτά που καταστρέφουν δεν είναι μόνο άνθρωποι.  Τόσο η πολιτιστική κληρονομιά όσο και το φυσικό περιβάλλον εισπράττουν αρκούντως το μερίδιο τους. Αυτό που κάνουν είναι μια φοβερή, απεριόριστη χρήση δύναμης, η οποία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αδηφαγία της καταστροφικής μανίας του φανατισμού.Στην πραγματικότητα ο Ερντογάν και ο Μπαχτσελί εκπροσωπούν την παραδοσιακή βαρβαρότητα και τάση καταστροφής που έχει βαθιές ρίζες σε αυτό τον τόπο.Σήμερα η Μικρά Ασία είναι γεμάτη με κατεστραμμένες εκκλησίες και ιερούς τόπους  που χρησιμοποιούνται είτε ως στάβλοι είτε ως αποθήκες

 > .Το δίδυμο Ερντογάν-Μπαχτσελί (μπορείτε να προσθέσετε και τον  Περιντσέκ) είναι οι εκπρόσωποι  της καταστροφικής παράδοσης που έκαψε, γκρέμισε την Μικρά Ασία και δεν περιορίστηκε μόνο στον εκτοπισμό και τον αφανισμό ανθρώπων αλλά επεκτάθηκε και στην πολιτιστική κληρονομιά.

 > Η τουρκική μανία καταστροφής και εξόντωσης βρίσκονται στην εξουσία ως συνασπισμός  Ερντογάν-Μπαχτσελί. Για αυτό τον λόγο η αντίσταση σε αυτούς  πρέπει να εκληφθεί ως αγώνας πολιτισμού για κάθε Τούρκο. Έχει ιδιαίτερη η σημασία η κράτηση στις φυλακές του Οσμάν Καβάλα, ιδρυτή του Ιδρύματος Πολιτισμού της Ανατολίας, που θέλει να να διασώσει την πολιτισμική κληρονομιά αυτού του τόπου.

 > Το θέμα συζήτησης είναι η δοκιμασία των Τούρκων με τον πολιτισμό.

> Στο τέλος  θα κερδίσει ο Πολιτισμός.”

> Οι Βυζαντινοί κλείστηκαν στην Αγία Σοφία , τις τελευταίες μέρες της αυτοκρατορίας και περίμεναν να τους σώσει ο θεός.  Το ίδιο κάνει τώρα και ο Ερντογάν, καταφεύγει στην Αγία Σοφία για να σωθεί.  Οι φτωχοί άνθρωποι που δεν μπορούν να ταϊσουν τα παιδιά τους τι θα κάνουν ; Θα πάνε στον ναό να προσευχηθούν για να λύσουν τα προβλήματά τους που οφείλεται στην κακοδιαχείριση του σουλτάνου;

> Πέρα από τους λεονταρισμούς και τα φτηνά πολιτικά τεχνάσματα καλά θα κάνει ο σουλτάνος να διαβάσει τι έλεγε ο Κικέρων που έζησε π.Χ. ” Τους ιερούς χώρους δεν τους αγγίζεις όχι μόνο με το χέρι αλλά ούτε  με τη σκέψη”.

Καλημέρες πολλές

Ε.- 

Αχ νενέ ... 

Άλλαξε ο Μανωλιος κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς...

Έτσι έλεγαν οι παλιοί...

Έτσι έλεγε κι η νενέ μου...

Έτσι μου το 'λεγε κι εμένα...

Ή κι αλλιώς ... τα ράσα δεν κάνουν τον παπά!!!

Αγαπητέ ανιστόρητε θνητέ

ότι κι αν κάνεις κι εσύ κι ο Μανωλιός, χαλιά και κουρτίνες,

και να τα βάλει και τα ρούχα του αλλιώς...

Αγαπητέ ανιστόρητε θνητέ

κι έσεις οι άλλοι...

Η Αγία Σοφία είναι ελληνική !!! 

Κι Ορθόδοξη!!! ***

Ελληνική έχει περάσει στη συνείδηση της Ιστορίας!!! Ελληνική και στη συνείδηση των απανταχού λαών!!! Των μορφωμένων λαών!!! 

Όσο κι αν εθελοτυφλείτε, όσο κι αν δεν θέλετε να το δείτε...

*** Έλληνες την χτίσανε και την δοξολογήσανε!!! Ελληνική είναι κι Ορθόδοξη!!!

Γονατίστε μπρε... όσο θέλετε!!!

Δεν μας πειράζει...

Ελληνική!!!

Κάτι σαν τον Παρθενώνα βρε! 

Που δεν υπάρχει δεύτερος! 

Απλά πράγματα!!!

Καλημέρες πολλές

Ε.-

***  Έτσι είναι

 Έτσι το νιώθω, εγώ προσωπικά...

Και λέεεεεενε οι δημοσιογράφοι... ώρες ατέλειωτες στο χαζοκούτι και γράααααφουν στις φυλλάδες...

Αν ήταν μάγκες άλλα θα έλεγαν...

Μαριονέτες του κάθε κόπανου είναι...

Να μας δείξετε και την τελετή σήμερα ρε, διαφημιστες του κάθε ελεεινού και κάθε τιποτένιου!!! 

Μην τους παίζετε...

Αυτοί, για να 'χουν να πουνε κάτι λένε μόνο μ@λ@κίες... και μαζί μ αυτούς... και όλοι οι άλλοι... υποδέλοιποι ειδήμονες...

Τους φοβήθηκε κι ο Θεός ...

"κι ο Θεός κι εμείς .............

Σεπτέμβρης 1922...
     ημέρα Τετάρτη ... του μήνα 13 ...

"... όχι κόρη μου... δεν εφοβηθήκαμε ούτε το γείτονα, ούτε και το διπλανό μας...  να φοβηθούμε ποιον?... εκείνο τον Αλή που ήδενε, πάντα βράδυ αργά, το γάϊδαρο στο πέρα σοκάκι κι από την κούραση ήσερνε τα πόδια του και τον άκουγε η γειτονιά? Μα ' κείνος ήναβε κερί στο πανηγύρι του ' Αη Γιώργη... για.. εκείνη δα τη Νεβζαντέ?  Μια άκακη κόρη μου ήτο... ήμενε στην πέρα πέρα άκρη του χωριού... μακρινή  γειτόνισσα,  με 5 κόρες η δόλια... και μ΄έδωνε μαϊντανό σαν τον ελειβότανε η αννέ μου ... και κάνα αβγό... εκείνη δα ανησυχούσε πιότερο για το κατά πως θα επάντρευε τις κόρες της κι ήταζε τάματα στην Παναγιά...  'Οχι... τα τέρατα εφοβηθήκαμε... εκείνα που εξεβράστηκαν ξάφνου ομπρός μας... θηρία με ανθρώπου θωριά... εγεμίσε ο τόπος μίσος, φθόνο... και αίμα... τέτοιο μίσος και φθόνο σε μάτια ανθρώπου, κανενός μας ο νους δεν τα ήβανε ... μίσος, μαχαίρια, αίμα... ποταμός το αίμα... ποταμός και μας εγέμισε τα μάτια, τα σπίτια, τον τόπο... μας ήπνιξε... μας ρήμαξε..."                             

"Αχ κόρη μου ... αυτός που είπενε πως ο Σεπτέμβρης μελαγχολεί και κλαίει... δικός μας άθρωπος θα ΄τονε... βασανισμένος πρόσφυγας... πονεμένος... αλλιώς γιατί να τον ειπεί θλιμμένο... " 

"Μπα σε καλό σου για παιδί... άιντε...κουνήσου... πάαινε... 

Μη μου λες εμένα πως δεν θέλεις να πας στο σκολειό ... ακούς εκεί ... και τι θα κάμεις μου λες... μπα... να κάτσεις εδώ με εμέ να ακούς ιστορίες... πόσες ιστορίες πια να σου ειπώ... ουστ... άμε στο καλό κι εδώ θα είμαι σα γυρίσεις... 

"

"΄Ακου εκεί ... κακός λέει ο Σεπτέμβρης γιατί αρχινίσανε τα σχολειά και δεν θέλει η κυρία να πάει...που ακούστηκε... το σκολειό είναι χαρά... ωωωφου και να μπορούσα να γυρίσω πίσω... να πάρω το πάνω σοκάκι... να περάσω όλουθε έξω από τους κήπους των φατούρων, να φωνάξω τη Μαρίτσα, την Αργυρή... τη Σταματίνα... να κατηφορίσουμε για το σκολειό... και ν΄ακώ το διδάσκαλο να μας ομιλεί για τη σημαία, την πατρίδα, την Παναγιά και τους 12 αποστόλους... η σημαία, η Παναγιά, οι Απόστολοι όλα τα ίδια εμείνανε... μονάχα η πατρίδα ήλλαξε... αχ... κι ήλλαξε τόπο κι η καρδιά μας...  "
..........................

"Καλώς τη την κοκόνα μου... πώς επήγε η μέρα σου κόρη μου? 
"- Γιαγιά μου, καλά πήγε ...
εσύ είσαι όμως... στενοχωρημένη... γιατί? Γιατί ήταν σαν σήμερα ε? Μας το είπε ο δάσκαλος...  σαν σήμερα χαθήκατε... "

"Σας το είπε ο δάσκαλος? Μπράβο του του αθρώπου... πονεμένους θα ΄χει κι αυτός στη φαμίλια του... γι΄αυτό σας το ανέφερε... να τον ερωτήσεις την επαύριο από που κρατάει η σκούφια του... να μου το θυμάσαι... από τους πέρα τόπους θα κρατάει...  άστα τώρα τα παλιά κόρη μου... κάτσε εδώ και πες μου τα σημερνά... πως τα πέρασες? γύρισαν οι φιληνάδες σου? είναι καλά? Τα παλιά άσε να τα λέμε όταν θα βγει ο Σεπτέμβρης και θα πέσει η ζέστα του καιρού και θα χαμηλώνει νωρίς το φως της μέρας..."

"Μου το υπόσχεσαι γιαγιά ε? Πες μου πως θα μου πεις όλα όσα θυμάσαι..."
"Ναι κοκόνα μου, στο υπόσχομαι... θα στα πω και θα στα ματαπώ...
δεν θέλω να τα θυμάμαι μα και να ξεχαστούν δεν πρέπει ...

΄Αιντε ... έλα δώθε ... κοίτα, σου ΄χω φυλαμένη ταχινόπιτα και ασουρέ... 
έκανα κόλλυβα κόρη μου σήμερα... λίγα... για κείνους που δεν πρόφταξαν ... για κείνους που μαράζωσαν ... για όλους εκείνους απ΄τους χαμένους τόπους ...


Ταχινόπιτα

 

Χρειαζούμενα: Μαγιά του φούρνου, γάλα, ζάχαρη, αυγά, βούτυρο, λάδι, αλεύρι, ταχίνι, σουσάμι, κανέλλα

Επί το έργον:

Σε μια λεκανίτσα/μπωλ βάζετε το γάλα χλιαρό, προσθέτετε τη μαγιά και τη διαλύετε με το χέρι ... προσθέτετε  τη ζάχαρη κι ανακατεύετε... προσθέτετε τα αυγά, το βούτυρο μαλακό, το λάδι και μια πρέζα αλάτι, ανακατεύετε καλά, προσθέτετε και το αλεύρι... ζυμώνετε μέχρι η ζύμη να ξεκολλάει από τα τοιχώματα του μπωλ, την κάνετε μπάλα και τη σκεπάζετε ή με βρεμένη πετσέτα ή με μεμβράνη κουζίνας... την αφήνετε να φουσκώσει... εν τω μεταξύ ετοιμάζετε το μείγμα για τη γέμιση, δηλ. ταχίνι με ζάχαρη καλά ανακατεμένα... χρειάζεται ακόμη ένας κρόκος αβγού χτυπημένος με 2-3 κουταλιές πετιμέζι...
Παίρνετε τη ζύμη και την ανοίγετε με τον πλάστη σε μεγάλο και σχετικά λεπτό φύλλο... αν κολλάει όπως την ανοίγετε δεν έχετε παρά να την πασπαλίζετε με αλεύρι... όταν το φύλλο σας είναι έτοιμο, απλώνετε στην επιφάνειά του το μείγμα ταχίνι/ζάχαρη... στη συνέχεια φτιάχνετε, όπως σας βολεύει κι εσείς ξέρετε, στριφτάρια... τα αναδιπλώνετε όπως το σαρίκι, τα αλείβετε με το μείγμα αβγό/πετιμέζι, τα πασπαλίζετε με το σουσάμι και τα ψήνετε στους 180 βαθμούς για 25 λεπτά...

Καλή σας όρεξη
και προσοχή στις θερμίδες 

Καλά σας βράδια
Ε.-

Από την ΄Ενωση Βουρλιωτών

Το 1760 ιδρύθηκε το πρώτο σχολείο των ορθοδόξων των Βουρλών. Ως ιδρυτής αναφέρεται ο εγκατεστημένος έμπορος στη Σμύρνη Χατζηνικολής Χρυσογιάννης, ο οποίος καταγόταν από τη Μονεμβασία. Για την ίδρυσή του συνεισέφεραν και άλλοι ορθόδοξοι κάτοικοι της πόλης. Τα πρώτα πρακτικά του σχολείου συντάχθηκαν στη Σμύρνη, ενώ τα μεταγενέστερα στα Βουρλά. Όσον αφορά την ονομασία του σχολείου, αρχικά το συναντάμε ως Σχολείον της Παναγίας, λόγω των εισφορών και χορηγιών της εκκλησίας της Παναγίας για τη λειτουργία του εκπαιδευτηρίου. Αργότερα, από το 19ο αιώνα, εμφανίζεται ως Αναξαγόρειος Σχολή Βουρλών.

Αρχικά το σχολείο δεν είχε ιδιόκτητο κτήριο διδασκαλίας και στέγη διδασκάλων. Ο χώρος του πρώτου κτηρίου αγοράστηκε με έξοδα της εκκλησίας της Παναγίας κοντά σε αυτή. Εκεί το 1780 χτίστηκε το πρώτο μικρό κτήριο του σχολείου από το μοναχό δάσκαλο Καλλίνικο. Στη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης δε λειτουργούσε. Το 1850 ανεγέρθηκε το νέο κτήριο δίπλα στο παλιότερο, με πρωτοβουλία του μητροπολίτη Βιδύνης Κυρίλλου Μπαξελή και του Χατζή Νικήτα Μπάρμπογλου. Τα χρήματα για την ανέγερση συγκεντρώθηκαν από τις εκκλησίες της Παναγίας και του Αγίου Γεωργίου. Το κτήριο ήταν διώροφο σε σχήμα Π. Στις 20 Φεβρουαρίου 1892 χτίστηκε η δυτική πτέρυγα του σχολείου και εκεί στεγάστηκε το αρρεναγωγείο. Το 1908 θεμελιώθηκε και το 1910 ολοκληρώθηκε η ανατολική πτέρυγα. Η προσθήκη έγινε με συνεισφορά των κατοίκων λόγω της αύξησης των μαθητών. Μετά τις τελευταίες οικοδομικές εργασίες το σχολείο είχε μήκος 64 μέτρα, πλάτος 24 και ύψος 18. Διέθετε 16 αίθουσες. Το κτήριο είχε 2 προσόψεις, με μία είσοδο για το παρθεναγωγείο και μία για το αρρεναγωγείο. Στην περίοδο του πολέμου 1914-1918 το κτήριο χρησιμοποιήθηκε από τον οθωμανικό στρατό. Το 1916 βομβαρδίστηκε από τον αγγλικό στόλο. Η Αναξαγόρειος Σχολή επαναλειτούργησε μετά το 1918 μετά την αποκατάσταση των ζημιών. Το 1922 σταμάτησε η λειτουργία του σχολείου μετά την εκδίωξη του ελληνικού πληθυσμού της πόλης.

Αρχικά η Αναξαγόρειος Σχολή λειτουργούσε σύμφωνα με το σύστημα της Ευαγγελικής Σχολής της Σμύρνης και διέθετε δύο τμήματα, «Ελληνομουσείον και Ευαγγελικών εντολών», και «Πεζών και κοινών γραμμάτων παιδαγωγικόν», δηλαδή τμήμα ανάγνωσης, γραφής, αριθμητικής και γενικά των πρώτων στοιχειωδών γνώσεων. Το διδακτικό σύστημα που εφαρμοζόταν ήταν η αλληλοδιδακτική μέθοδος.

Αρχικά το σχολείο διέθετε τέσσερις επιτρόπους, αλλά αργότερα ο αριθμός αυτός ανήλθε σε επτά. Αυτοί ήταν υπεύθυνοι για την ομαλή λειτουργία του σχολείου.

Στις αρχές του 20ού αιώνα η Αναξαγόρειος Σχολή περιλάμβανε αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο, όπου δίδασκαν 13 δάσκαλοι και 9 δασκάλες,32 και είχε περίπου 800 μαθητές.Στα 1921-1922 στο αρρεναγωγείο δίδασκαν 13 δάσκαλοι και 2 δασκάλες με 1.064 μαθητές, ενώ κατά το ίδιο ακαδημαϊκό έτος στο παρθεναγωγείο της Αναξαγορείου Σχολής δίδασκαν 14 δασκάλες με 618 μαθήτριες.

Εκτός από την Αναξαγόρειο λειτουργούσαν και άλλα σχολεία στα Βουρλά. Το 1870 ιδρύθηκε το σχολείο του Αγίου Γεωργίου στον Κάτω Μαχαλά, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα λειτουργούσαν άλλα σχολεία σε διάφορες συνοικίες και τοποθεσίες της πόλης. Πολλά από αυτά, όπως η σχολή του Αγίου Χαραλάμπους στη συνοικία Σειρά, ήταν εξαρτημένα από την Αναξαγόρειο Σχολή. Το 1889 στη συνοικία του Αγίου Γεωργίου του Ορφανού ιδρύθηκε σχολείο που ήταν εξαρτημένο από την Αγαθοεργό Αδελφότητα Ομόνοια. Το ακαδημαϊκό έτος 1921-1922 λειτουργούσε ως εξαρτημένο από την Αναξαγόρειο Σχολή το μεικτό σχολείο της συντεχνίας των κουρέων, που διέθετε τρεις δασκάλες, 105 μαθητές και 100 μαθήτριες.

Πολλά άλλα σχολεία λειτουργούσαν ανεξάρτητα και κάλυπταν τα έξοδά τους αποκλειστικά από τις συνεισφορές των συντεχνιών της πόλης. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονταν το σχολείο Μορτακίων, που ιδρύθηκε το 1888 και συντηρούνταν από τη συντεχνία των παντοπωλών, είχε δε στις αρχές του 1906 3 δασκάλους και 280 μαθητές, και το σχολείο των Υποδηματοποιών με 4 δασκάλους και 300 μαθητές. Στα 1921-1922 το ίδιο σχολείο λειτουργούσε ως μεικτό με 2 δασκάλες, 39 άρρενες μαθητές και 31 μαθήτριες, συνολικά 70 παιδιά δηλαδή, από τα οποία 36 ήταν νήπια.

Στις αρχές του 20ού αιώνα στα Βουρλά λειτουργούσαν τέσσερα ανεξάρτητα νηπιαγωγεία αρρένων με 480 νήπια και 8 άτομα προσωπικό. Επίσης ήταν σε λειτουργία άλλα δύο νηπιαγωγεία θηλέων με 200 νήπια, τα οποία ήταν προσαρτημένα σε παρθεναγωγείο.

Τον 20ό αιώνα στην πόλη ιδρύθηκαν και ιδιωτικά σχολεία. Το ένα ήταν της Αικατερίνης Λαμπρινίδου, όπου σπούδαζαν 30 παιδιά. Το άλλο ιδιωτικό σχολείο που ιδρύθηκε γύρω στα 1910 ήταν της Ευανθίας Βέργου με περίπου 50 μαθητές εύπορων οικογενειών.

Από το 1920 λειτουργούσε η Νυχτερινή Σχολή, που ήταν πλήρης αστική σχολή. Τα μαθήματα διαρκούσαν από τις 6 έως τις 9 το βράδυ και κάθε τάξη είχε 30-35 άτομα.

Από τους σημαντικότερους δασκάλους της πόλης ήταν ο Βουρλιώτης Ευγένιος, ο οποίος το 1770 δίδασκε στο σχολείο της Κάτω Παναγιάς των Κυδωνιών. Επίσης μπορούμε να αναφέρουμε και τον Κύριλλο, ιεροδιδάσκαλο Σμύρνης, τον Ιερόθεο, διδάσκαλο της συνοικίας Άνω Σμύρνης, και τον ιεροδιδάσκαλο Γαβριήλ «εκ Βρυούλλων».