΄Ελα .ουνί στον τόπο σου να μην σε ξεπατώσω!



Μμμμ και Χμμμμ ...

Τα ΄ παμε, καλέ δεν τα ΄παμε χτες! Καλό μήνα καλέ! Δηλαδή καλά ελπίζω να τον ξεκινήσατε ...

Ο Μάρτης λέγεται Βλάσταρος και Ανοιξιάτης, γιατί είναι ο μήνας που φέρνει την άνοιξη. Στις 21 Μαρτίου έχουμε την εαρινή ισημερία, δηλαδή ίση διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Και Βαγγελιώτης εξαιτίας του Ευαγγελισμού.  


Ο άστατος καιρός είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Μάρτη, του Γδάρτη και Παλουκοκαύτη, όπως έλεγαν το Μάρτιο τα παλιά χρόνια , που τα σπίτια ζεσταίνονταν με τζάκια και ξυλόσομπες.

Αμ, το άλλο; Το ξέρετε πως τονε λένε και Δίγαμο; Ο Μάρτης λέει, έχει δύο γυναίκες, μία πολύ όμορφη και φτωχή και μια πολύ άσχημη και πλούσια. Ο κ. Μάρτης κοιμάται στη μέση. Όταν γυρίζει από την άσχημη, ταράζεται, κατσουφιάζει, μαυρίζει και σκοτιδιάζει ο ίδιος μα κι όλος ο κόσμος! Εξ ού κακός καιρός κι εξ ού  παλουκοκαύτης γιατί λόγω παλιόκαιρου καίγανε στις ξυλόσομπες ξύλα μεγάλα σαν παλούκια. Όταν όμως γυρίζει από την όμορφη, ξεστραβομουτσουνιάζει, γελάει, χαίρεται και λάμπει ο κόσμος όλος.

Η γιαγιά μου είχε μια άλλη έκδοση ... πως η γυναίκα που παντρεύτηκε ο Μάρτης, από μπροστά ήταν πολύ άσχημη, ενώ από πίσω ήταν πολύ όμορφη! Όταν ο Μάρτης τη βλέπει κατά πρόσωπο κλαίει κι ο καιρός χαλάει. Όταν την κοιτάζει από τις πλάτες τέλος πάντων δεν βλέπει την ασκήμιας της κι ο καιρός γλυκαίνει γιατί ζέστες τρομερές τον Μάρτη δεν έχουμε. Κι έλεγε και την παροιμία: Ο Μάρτης πότε κλαίει και πότε γελάει. ΄Αστατος τύπος λοιπόν ο Μάρτης -ουχί λοιπόν τυχαίο το δίγαμος- λέγεται και πεντάγνωμος, μιας και δεν ξέρει ούτε ο ίδιος τι καιρό θα κάνει. ΄Ετσι ο λαός λέει επίσης «Ο Μάρτης ώρα βρέχει και χιονίζει κι ώρα μαρτολουλουδίζει».

Παρ΄όλα αυτά είναι περισσότερο ανοιξιάτικος παρά χειμωνιάτικος μήνας. Τον λένε κι ανοιξιάτη.

2 του Μάρτη, του γδάρτη,  του κακού παλουκοκάφτη ... αλλά και του Βαγγελιώτη 
Μαθαίνω έχετε κρύα ...

Ελπίζοντας πως θ΄αλλάξει ο καιρός -καλά θα ήταν ν΄αλλάξουν πολλά, αλλά θαύματα τέλος- έρχομαι να σας επισκεφτώ ...

Μονο που δεν ξέρω τι περιμένω να βρω εκεί στα πάτρια! Το σίγουρο είναι πως θα βρω το γιοκαρίνι μου, τον αδερφό μου και τις φιληφιλεναδίτσες μου! Εξ ου και η μετακίνησης δηλαδή! Χτες πάντως βλέποντας τις ελληνικές ειδήσεις -σε φιλικό σπίτι -εγώ αρνούμαι κατηγορηματικά να πληρώσω για να βλέπω αηδίες- αδερφέ μου τρόμαξα! Ρε παιδιά, η Ελλάδα θα είναι εκεί; Θα βρω τίποτα όρθιο; Ο Βενιζέλος; Θα προσγειωθεί το αερόπλανο; ΄Η ο Βενιζέλος την έκανε και δεν το ξέρουν οι πιλότοι και να δούμε που θα μας ακουμπήσουν! Καλέ το παιδί μου, ο αδερφός μου, πως επιβιώνουν μες σ΄αυτό μπάχαλο; Οι φιληνάδες μου; Αφού τα λέμε κάθε μέρα ... ψέμματα μού λένε; Με Λιβύη μιλάω; Η Ακρόπολη άραγε είναι ακόμα στη θέση της; Θα μου πεις που και να ΄μουν στη Λιβύη! Ναι εντάξει, αλλά δεν είμαι! Ούτε η Ελλάδα είναι στη Λιβύη! Ούτε η Λιβύη είναι Ελλάδα! Τες πα ...  της Λιβύης πάντως γίνεται ... και εν Αθήναις και εν Ελλάδι και εν Λιβύη βέβαια! Τίποτα πάντως δεν είναι σίγουρο την σήμερον ημέραν! Ούτε καν το πως σε λένε! ΄Ασε πια το ποιος είσαι! ΄Οποιος θες είσαι! Αν κι αυτό βέβαια υπήρχε πάντοτες ... από τότε όμως που πήρε μπρος ο Ιστός ... αμησέ τα!!! Γι΄αυτό  πάμε πάλι στα δικά μας -τα σμυρναίικα- τα όμορφα!

Λοιπόν, μέρες τώρα τρώγομαι να σας δώσω καμιά συνταγή βέρα σμυρναίικια αλλά ...
Με βρίσκω λίγο -έως πολύ- σκεφτική στο αν θα πρέπει να το κάνω ...
Να σας δώσω, ιδέες και συνταγές σμυρναίικες αλλά ... το έχω ξαναπεί. Δεν θέλω να σας ζαλίσω με συνταγές -βομβαρδίζεστε από συνταγές, βλ. Ιστός- ούτε να σας κάνω την έξυπνη θέλω ως Σμυρνιά αλλά και ως Σμυρνιά υποφέρω! Δεν θέλε ούτε και το ιστοτοπάκι-μπακαλικάκι μου μου το ξεκίνησα γι΄αυτό! Απ΄την άλλη όμως α) ως Σμυρνιά και β) ως βέρα Σμυρνιά μού τι δίνει να βλέπω όλες αυτές τις γελοίες συνταγές που κυκλοφορούν! Δεν τρώγονται με τίποτα, ούτε αυτοί που τις γράφουν, ούτε και τα παρασκευάσματα που περιγράφουν! Και που να δεις στην τηλεόραση, αηδίες που παρουσιάζουν, στην εδώ τηλεόραση εννοώ γιατί όπως είπαμε εγώ τι βι ελληνική γιοκ! Ενημερωτικά πάντως να ξέρετε ότι κι εδώ μια απ΄τα ίδια! Γαλλική τι βι, Βελγική τι βι, Γερμανική τιβι, κλπ. όλες με το "φαϊ" ασχολούνται! Αλήθεια η οικονομική κρίση πού πήγε; Εδώ -λένε- ο κόσμος δεν έχει να φάει, αυτοί να σου τα φουά-γκρα, να σου το χαβιάρι κι οι καπνιστοί σολωμοί! ΄Ελα ουνί στον τόπο σου να μην ξεπατώσω! ΄Αντε και πες μου τι να κάνω τώρα; Να δώσω συνταγές ή να μη δώσω; ΄Ασε που δεν ξέρω κιόλας αν και που μπορείτε να βρείτε τα υλικά και τι υλικά θα βρείτε!Αφήστε θα το σκεφτώ λίγο ακόμα και βλέπουμε ... Δεν θέλω βέβαια να γίνω και σαν την κολλητή μου! Που τής ζήτησα μια συνταγή ... και το γυροφέρνει από δω και το γυροφέρνει από κει ... και δεν μου λέει έτσι ντόμπρα "Κυρά μου, δεν γουστάρω να στη δώσω" ... λες και δεν το καταλάβαμε μανδάμ!!!

Ες αύριον τα σπουδαία λοιπόν!!! Ναι, αύριο θα είμαι εν Αθήναις! Ελπίζω να είναι και αι Αθήναι εκεί!!!

Ε.-

Και με τα χίλια βάσανα, πάλ΄ η ζωή γλυκιά ΄ναι ...

Φλεβάρης τέλος

"Απόκριες" δίχως τέλος σε Τυνησία, Αίγυπτο, Λιβύη, Ιταλία, Ελλάδα και λοιπή ΕΕ ...

Και μιας όλοι αυτοί έχουν Απόκριες, ας ασχοληθούμε εμείς με κάτι πιο απλό κι ευχάριστο

Φαγάκια και Γλυκάκια (συνέχεια)

Τα φαγάκια της Αποκριάς όπως είπαμε ήταν απλά, τίποτα το ιδιαίτερο ... ό,τι βρεθεί κι ό,τι διαθέτει ο καθένας. Κι ήταν η διάθεση για γλέντι, τραγούδι και χορό που τα έκανε όλα. Κι ήταν πλούσια και ποτέ δεν έλειπε από κανέναν, παρ΄ όλα τα βάσανα και τις έγνοιες. Συνηθισμένοι μεζέδες θα μπορούσαμε να τα πούμε κι όχι αποκριάτικα φαγάκια ... Κι ήταν τα λουκάνικα, ο πατσάς με σκεμπεδάκια και ποδαράκια η πηχτή, το μπουμπάρι (γεμιστό έντερο ή κάτι σε σπληνάντερο), οι λαχανοντολμάδες και κάνα κοτόπουλο και τα ψητά κρέατα κυρίως την Τσικνοπέφτη και την Κρεατερή. Την Τυρινή κυριαρχούσαν τα σπιτίσα ή χερίσα ή βρουλίτικα μακαρόνια, τα ζυμαρικά του ματσού, όπως οι χυλοπίτες και ο χερίσος φιδές (κριθαράκι)! Αχ και, τα κατιμέρια, οι τυρόπιτες, τα παντός είδους μπουρέκια, οι τσακλαμάδες (στριφτές ή επίπεδες χορτόπιτες), τα τσακλαμαδάκια (τηγανητά χορτοπιτάκια) και τα μπαλίκια (χορτοκεφτέδες), τα κολοκυθένια μπουρέκια (κολοκυθόπιτες), οι μακαρονόπιτες ή παυλόπιτες (χορτόπιτα από χυλό με αβγά, τυρί, αλεύρι, μυρουδικά και άφθονους ψιλοκομμένους παύλους ή ακαρόνους, δηλ. τα στελέχη των φρέσκων κρεμμυδιών), το ξυνόγαλο με μέλι ή το λιγούρτι (γιαούρτι) και τα θαμαστά τυριά συρωτή, καλαθάκι, ανθότυρο, μυτζήθρες φρέσκες αλμυρές ή γλυκές,  τα κασκαβάλια κλπ... Ουπς ... και μου τρέχουνε τα σάλια ... ΄Ασε τα χταπόδια, χτένια, μύδια σε όλες τις παραλλαγές, λακέρδες, τσίρους, καλκάνια ...

΄Οσο για τα γλυκάκια, απλά κι αυτά ...φτιαγμένα από τα βρισκούμενα υλικά. Κι ήταν η ριζόπιτα ή ρυζομπούρεκο, τα ξεροτήγανα ή αβγοκαλάμαρα (δίπλες), ο σιμιγδαλένιος χαρβάς, οι γαλατόπιτες, το ρυζόγαλο και το καντεϊφι... Κι οι λουκουμάδες, τα κατημέρια, οι τηγανίτες, φρούτα ό,τι υπήρχε της εποχής ... 

Κοινή παράδοση της Ιωνίας και της Ερυθραίας ήταν το κλείσιμο της αποκριάτικης ευωχίας μ΄ ένα αβγό, μεετά το δείπνο της Τυρινής Κυριακής! ΄Ετρωγαν τότε ένα αβγό κι έλεγαν χαρακτηριστικά:

«Με αβγό το σφαλήξαμε και μ αβγό θε να τ΄ ανοίξομε», υπονοώντας την αυστηρότατη τότε νηστεία της Σαρακοστής μιας και κατά τη διάρκειά της έκαναν νηστεία! Αμ τότε δεν έτρωγαν τίποτε ζωικό! Και "μ΄αβγό θα να τ΄ανοίξομε" το πασχαλινό κόκκινο αβγό ενοούσαν, αυτό που τρώγεται μετά την Ανάσταση, με το τσούγκρισμα και πριν από τη μαγειρίτσα.

Στην Αθήνα τού τότε ... στις φτωχές προσφυγικές γειτονιές Καισαριανή, Βοτανικό, Βύρωνα, Ταύρο,  τα αντέτια (έθιμα) άντεξαν για κάμποσα χρόνια! Κι η Σαρακοστή κρατιόταν και μάλιστα αυστηρά. Και το γαϊτανάκι περνούσε και στριφογύριζε στα σοκάκια κι οι χαρταετοί έδιναν κι έπαιρναν σε φαντασία και χρώματα και καταστόλιζαν το γαλάζιο ... Και σ΄αυτές τις γειτονιές Καισαριανή, Ερυθραία, παρά τη φτώχεια, την ανέχεια και τη δυστυχία της προσφυγιάς, περίπου, να πω ως το 1975-80 σχεδόν όλες ετούτες οι συνήθειες ξαναζωντάνευαν. Το κέφι το κέφι δεν έλειπε, ενώ τα "τσιμπούσια και τα ζέφκια φάνταζαν; ήταν; μια διέξοδος στα αμέτρητα προβλήματα των προσφύγων. Με λιγοστούς μεζέδες και πολλή διάθεση στηνόταν το αποκριάτικο "τσιμπούσι" και στο άψε-σβήσε. Τα μετρημένα μόμπιλα (έπιπλα) έβγαιναν στην αυλή και το προσφυγικό δωματιάκι γινόταν πίστα χαράς και ξεφάντωσης. Οι κουδουνάτοι, πάντα καλομπεγέντιστοι (ευπρόσδεκτοι), σκορπούσαν απλόχερα  το γέλιο, χόρευαν ασταμάτητα, πείραζαν μικρούς και μεγάλους και ταλαιπωρούσαν αυτιά  τραγουδώντας ούλα τ΄ αρσίζικα του ντουνιά!

Θύμησες! Σκηνές ζωής;

"Ψυχή της Αποκριάς στη Ν. Ερυθραία ήταν κάποτε ο θρυλικός Βασίλης Ντεληγιάννης, ένας Βουρλιώτης πρόσφυγας που σοφιζόταν κάθε χρόνο χίλια δυο μασκαρέματα κι έφτιαχνε μικρούς «θιάσους», παρέες "κουδουνάτων" που έκαναν την αποκριάτικη εμφάνισή τους στην κεντρική πλατεία της Ν. Ερυθραίας, μπροστά στο σπίτι του, μέσα σε πανδαιμόνιο από γέλια, τουμπελέκια και φάρσες. Πότε καλούσε τσι χήρες για να ντως βρει γαμπροί, πότε μάζευε ένα κοπάδι μαντράχαλους ντυμένους μωρά και τους κυνηγούσε μ΄ ένα βρακί ως ταλαίπωρη μάνα, πότε έκανε τον ψαρομανάβη και πουλούσε αντί για ψάρια πονηρά "ομοιώματα", διαλαλώντας χαρακτηριστικά: Λούτσοι, έχω λούτσοι καλοί με σαφρίδια μπόλικα! Να τρώ η χήρα και να μη δώνει τση παντρεμένης!

Πολλές φορές η ψωρο-μπατούλια (παλιο-παρέα) του γέρο-Ντεληγιάννη με τις μασκάρες και τους κουδουνάτους του έφτανε με τα πόδια ως την Καισαριανή, σκορπώντας το κέφι σε φίλους, συγχωριανούς και συγγενείς που έμεναν σ εκείνη την προσφυγογειτονιά, όπως έκανε και πριν από το 1922, που ηγύριζε ξεφαντώνοντας σε ούλοι τσι μαχαλάδες του Βουρλά.

Λέγεται πως στο τέλος του Εμφυλίου μάλιστα, ο Ντεληγιάννης συνελήφθη από την αστυνομία ως -αν είναι δυνατόν- επικίνδυνος ταραξίας. Οι αστυνομικοί -άκου να δεις- τον περάσανε για κομμουνιστή, γιατί αυτός, με λαϊκή αφέλεια, είχε πάρει ένα παλιό χωνί φωνογράφου και διαλαλούσε τον ερχομό της Αποκριάς!"  ΄Αντε τώρα να βρεις αν όπου μπλέκει η αστυνομία ήταν χειρότερα τότε ή τώρα! Θα συμφωνήσω πως τότε,  πάντα με το συμπάθειο βέβαια για να μη συγχιστούν μερικοί-μερικοί ... γιατι τότε η αστυνομία είχε ηλίθιους που είχαν να κάνουν με το Ντεληγιάννη ενώ τώρα η αστυνομία έχει να κάνει με ηλίθιους και μάλιστα πολλούς κι επιπλέον νέους! Και να με συγχωρείτε αλλά αυτή είναι η γνώμη μου και δεν την αλλάζω με τίποτα!  

------------------

Στις μέρες μας τα αποκριάτικα γλέντια συνεχίζονται ξέπνοα! Χωρίς καθόλου ελληνικό χρώμα, χωρίς χρώμα παράδοσης κι έθιμου, δηλαδή σχεδόν χωρίς κανένα λόγο παρά μόνο τον εμπορικό (βλ. Καρναβάλι Πάτρας, Ξάνθης, Μοσχάτου)! Μόνο σε λιγοστά νησιά ίσως το καρναβάλι κι ο γιορτασμός του να είναι ακόμα λίγο πιο αυθεντικά. ΄Ισως κι επειδή είναι μακριά απ΄την Αθήνα. ΄Ισως γιατί εκεί ο κόσμος είναι λίγο πιο δεμένος, πιο παραδοσιακός, πιο .... Τα υπόλοιπα "καρναβάλια" υποφέρουν ... βαθειά επηρεασμένα από τον απάνθρωπο ρυθμό και τις βάρβαρες συνθήκες της εποχής μας... ΄Εχοντας χάσει πια το γνήσιο "λαϊκό" χαρακτήρα τους, έχουν γίνει καρναβάλια αστικά, της τηλεόρασης, άχρωμου κι άοσμου τύπου, πνίγονται μέσα σε ψεύτικα χρώματα, ψεύτικα στρας, ψεύτικα φτερά. Το Μοσχάτο κι η Πάτρα τι σχέση έχουν με το πραγματικό, το αληθινό ελληνικό καρναβάλι; Ο υποκριτικός καθωσπρεπισμός, η άκρατη ξενομανία κι ο ενοχλητικός σουσουδισμός είναι πλέον τα κύρια και χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους, όπως σε τόσες και τόσες άλλες πτυχές της ζωής μας.

Δυστυχώς, τα αρσίζικα τραγούδια και τα τουμπελέκια έχουν σιγήσει για πάντα στις γειτονιές της Ιωνίας, της ν. Ιωνίας, της Σμύρνης, της Ν. Σμύρνης, της Φιλοθέης, της Ν. Φιλοθέης, της Ερυθραίας, της Ν. Ερυθραίας.... του Βύρωνα, της Καισαριανής! Ελάχιστα; σπίτια (αν υπάρχουν ακόμη και κάθε χρόνο και λιγότερα) στήνουν κάτι σαν τα πατροπαράδοτα αποκριάτικα ζέφκια! Οι νοικοκυραίοι του τότε χάνονται ένας-ένας και μαζί τους παίρνουν αξίες και παραδόσεις, ασίκικα τραγούδια, μπατούλιες και γλέντια χωρίς κανένα λόγο! Γιατί μη φανταστείς ... οι βεγγέρες και τα μεζεκλίκια δεν χρειάζονταν ειδικό λόγο για κείνους που είχαν κάθε λόγο να χτυπιούνται και να δέρνουνται για όσα είχαν αφήσει "εκεί" πίσω! Η καρδιά μετρούσε, η φιλία, η καλή γειτονία, το κέφι, το θέλω, το γίνεται, το απλό, το καλό κρασί ... Οι γνήσιοι κουδουνάτοι γινήκανε μετρημένοι στα δάχτυλα, οι υπόλοιποι πολιτικοί. Οι μουτσούνες στοιχίζουν μια περιουσία, τα κουστούμια το ίδιο. ΄Ασε που καμιά μουτσούνα δεν χτυπά σήμερα ακάλεστη την πόρτα ενός σπιτιού... Οι σημερινές μουτσούνες χρειάζονται πρόσκληση και μάλιστα 15 μέρες πριν για να την καταχωρίσουν στην ηλεκτρονική ατζέντα τους! Βλέπεις πνίγονται στις προσκλήσεις!  Το διονυσιακό κέφι της Αποκριάς και η καλή διάθεση των χτεσινών γλεντοκόπων αντικαταστάθηκαν από τη μουρτζουφλιά (βαρυθυμία), την ανγκούσα (άγχος) και τη μιζέρια του σύγχρονου τρόπου ζωής...;

Περαστικά μας ...

Ε.-

ΥΓ. Μην ξεχάσετε, βρείτε νήμα ή κλωστή κόκκινη κι άσπρη. Κάτσετε και φτιάξτε απόψε το ασπροκόκκινο στριφτό βραχιολάκι σας, το Μάρτη σας! Μάρτης αύριο κι ο μαρτιάτικος ήλιος δεν αστειεύεται! Η γιαγιά μου η καλή το ΄φτιαχνε και μου το περνούσε στο χεράκι, τραγουδώντας ...  οπόχει κόρη ακριβή, το Μάρτη ο ήλιος μην την ιδεί ... και στο τέλος του μήνα μού το έβγαζε και το κρεμούσε σε μια κόκκινη τριανταφυλλιά! Το έθιμο διαδεδεμένο στους Βυζαντινούς, πέρασε στους Σμυρνιούς. Λένε πως -κάπου το διάβασα- πως  όσοι έπαιρναν μέρος στα Ελευσίνια μυστήρια, οι μύστες, έδεναν γύρω από το δεξί τους χέρι και το αριστερό πόδι, μια κλωστή. Λες από κει. Η σημασία της κλωστής δεν είναι γνωστή, αλλά υπάρχουν μαρτυρίες πως οι αρχαίοι φορούσαν κλωστές κόκκινες και άσπρες για να διώχνουν το κακό! Κι όχι γαλάζια μάτια που συνηθίζουμε σήμερα ... Σαν βγει ο Μαρτιάτικος ήλιος, βγαίνει για τα καλά. Καίει, μαυρίζει τα προσωπάκια των παιδιών κι η μαυρίλα το ξέρετε πως παλιά θεωρούνταν ασχήμια, έτσι; Ενώ της σήμερις επί τούτου καβουρντιζόμεθα το καλοκαίρι στας παραλίας παρόλον το επικίνδυνον της υπόθεσης. ΄Ασε πια εκείνους -και τούτους εδώθε- που χώνονται στο ηλιάριουμ! Αυτό το εργαλείο που έχει κάτι από μαγνητική τομογραφία και κάτι από φωτεινό νεκροκρέββατο ...Χτύπα ξύλο ...

Η γιαγιά μου έλεγε ακόμα, πως στα Βουρλά ...
"Που λες, όταν ήμουν κοπέλα -αχ αχ αχ γιατί ήμουν κι εγώ κι ήμουν κι όμορφη, μη με θωρείς τώρα- το πρώτο πράγμα που κάμναμε, κιζινιές *και ντελικανήδες** ήταν την 1η του Μάρτη, να ξυπνήσουμε αχάραγα. ΄Ηπρεπε θες να πάμε να πλυθούμε στον πάνω τσεσμέ... για να μη μας χαλάσει το πρόσωπο. Να μη γεμίσουμε τζιλέδες*** και σιβιλτσέδες**** και να μη βγάνουμε στα μάτια κριθαρ(ι)κά... Και το περιμέναμε πως και πως ... και μας ήρεσε! Ευκαιρία βλέπεις να δειχτούμε στους νεαρούς... Ε, και να δούμε κι εμείς βέβαια τα ντελικανιδάκια ..."

* τουρκιστί κιζ = κορίτσι, κοπέλα ελληνιστί
** τουρκ. ντελί = τρελός, καν = αίμα = ντελικανής στα κρητικά = τρελοαίματος/νεαρός ελλ.
*** τουρκ. τζιλ = φακίδα ελλ.
**** τουρκ. σιβιλτσέ = σπυρί ελλ.

Μικρό κώλο δεν έδειρες, μέγα μη φοβερίζεις ...

Λοκμάδες !!!!

Μία έμεινε για να τελειώσει ο κουτσο-Φλέβαρος ο ταλαίπωρος που για να γλυτώσει από τις φαγωμάρες του Γενάρη και του Μάρτη έδωσε στον καθένα τους μια απ΄τις μέρες του κι έμεινε αυτός λειψός κι άλλοι να ΄χουν από 31 ... Σημαδιακό ε; Η φαγωμάρα πάει με όλα, όλους και παντού! Ακόμα κι ανάμεσα στους μήνες-αδέρφια στη λαϊκή νόηση, περιγράφεται και δείχνει απλά πόσο ο ένας δεν εκτιμάει, δεν σέβεται, δεν νοιάζεται τον άλλο ... έστω κι αν τον αφήσει σακάτη!  

 

27 σήμερα Κυριακή, χτες Ψυχοσάββατο, αύριο 28 και 29 κάθε τέσσερα χρόνια ... και κάθε 29 γιορτάζει λέει ο ΄Οσιος Κασσιανός ... όπου η γιαγιά μου έλεγε, και γελούσε, πως τον γιορτάζουν στη Μυτιλήνη σαν τη γιορτή των τεμπέληδων!!! Κρατάει τα κλειδιά της οκνιάς κι οι τεμπέληδες ως τεμπέληδες δεν θα μπορούσαν να γιορτάζουν και κάθε χρόνο, δεν τους αφήνει βλέπεις η τεμπελιά τους. Μια φορά στα 4 χρόνια καλά είναι! 

της Κρεατινής ή Κρεατερής σήμερα κι εν αναμονή της Τυρινής... της Τρανής όπως τη λένε κι αλλιώς

Τα έθιμα συνεχίζονται -εμένα μου λες!- σ΄όλες τις γωνιές και μεριές, διαφορετικά μεταξύ τους μα με τον ίδιο σκοπό! Γιορτή μέσα στα βάσανα και τις ταλαιπώριες του λαού, ευκαιρία για τους φτωχούς για γέλιο κι έτσι με λίγα να περιγελάσουν τη φτώχεια τους, ευκαιρία και για τους πλούσιους να επιδείξουν όλα τα "καλά" τους ...

"Κι οι μεν και οι δε παιδάκι μου, άνοιγαν τα σπίτια τους ... οι φτωχοί στο αυλιδάκι με λίγα, ρακί, τσιροσαλάτα, λακέρδα, σκεμπεδάκια και ποδαράκια χοιρινά, μασκάρες με φούμο απ΄ το τζάκι, καλαματιανό. Οι πλούσιοι στα σαλόνια, με ορχήστρες, χορούς ευρωπαϊκούς, κρασιά και φα ητά Ευρώπης, κοστούμια βελουδάτα! Κι ήταν μια ομορφιά οι νέοι! Κι οι ματιές τους! Αχ, τις Αποκριές βρίσκαν την ευκαιρία οι νιοί γαμπροί να ρίξουν άφθονες ματιές στις κοπελούδες! Μέχρι εκεί όμως! Μόνο ματιές! ΄Οχι τα ξετσίπωτα και τα ξετσιτσιδώματα τα σημερνά! Κι ήταν πιότερο οι νεαροί που έκαμαν λολάδες, όχι οι κοπελιές!

Κι εμαγειρεύαμε, πρόχειρα τότε, για τους γλεντιστάδες, ότι υπήρχε στο σπίτι...Το ψωμί, οι ελιές, τα τουρσού, τα σύγλινα, τα παστά, μακαρούδια, λουκάνικα και γαλατερά έδιναν κι έπαιρναν γιατί αυτά πάντα τα είχαμε. Κι επειδή -τότε τις μέρες των Χριστουγέννων σφάζαμε το χοίρο- είχαμε φάει το καλύτερο στη γέννηση και στον καινούργιο χρόνο, τις Απόκρεω τρώγαμε ότι είχαμε απαφήσει στ΄αλάτι ή στο λάδι. Κι αφού τη Σαρακοστή τέτοια δεν θ΄αγγίζαμε και το Πάσχα θέλει τ΄αρνί του, έπρεπε πια να καταναλωθούν και παστά και σύγλινα. Και να ΄σου τσιτσιριστά και κρασάτα και γαλατόπιτες μα και χορτόπιτες, λοκμάδες και κατιμέρια! Και τι δεν σοφίζονταν η κάθε νοικοκυρά! Πάνε πια αυτά σήμερα! Ο κόσμος βγαίνει στις ταβέρνες και τρώει ότι του δώσουν, καλό ή κακό! Και δεν μασκαρεύεται για να μη του χαλάσει τη μόστρα! Κι αν μασκαρευτεί ... μασκαρεύεται άνθρωπος! Αχ, αμ έτσι γίνεται ο άνθρωπος κόρη μου! ΄Ετσι ο άνθρωπος γίνεται μασκαράς του εαυτού του!

Μόνο ο πατέρας σου κόρη μου τα κάμει ακόμα αυτά! Και τις ελιές και τα τουρσού και τα σύγλινα! Νοικοκύρης μεγάλος! Είδες σ΄άλλο σπίτι γυάλες στο μουτφά; Είδες αλλού να μπαίνουν κάθε απόγεμα άνθρωποι; Είδες και να βγαίνουν φαγωμένοι, γελαστοί και κεφάτοι με το τίποτα; Μόνο ο κύρης σου -ακολουθεί- κι η μάνα σου τα κάνουν αυτά ακόμα!"

Κι είναι αλήθεια! Ποτέ δεν μας έλειψαν οι "ακάλεστοι" μουσαφίρηδες εμάς! Ακόμα κι όταν ξανάρχισε -για ευνόητους "οικονομικούς" λόγους- η μαμά μου τη δουλειά! Σφύριζε ο πατέρας μου απ΄το μπαλκόνι κι άνοιγε την πόρτα στους "περαστικούς" φίλους! Κι έμπαινε η μανούλα μου στην κουζίνα και σε λεπτά άνοιγε φύλλο, γέμιζε πιάτα, μέλωνε και σέρβιρε. Και σέρβιρε ο μπαμπάς μου το κρασί και το ... γέλιο! Η καλύτερή μου εμένα!

΄Ετσι μεγάλωσα! Με γείτονες, φίλους, γνωστούς! Με γέλιο, σεβασμό και μοιρασιά ! Κι ανεμελιά! 

Χτες Ψυχοσάββατο. ΄Εκανα κόλυβα ...

Ο Θεός ας σας αναπαύει!

Ε.-

Ήρταν οι Αποκριές που λωλαίνουντ οι γριές και την Καθαρή Δευτέρα παίρνει ο κώλος τους αέρα !

Τσικνοπέμπτη 2011, Φλεβάρης 24

Και δυστυχώς σε τίποτα δεν ταιριάζουν οι μέρες κι αυτό που ζητάνε μ΄αυτά όλα που συμβαίνουν! ΄Οσο κι αν ο Καντάφι θα μπορούσε να είναι ο γέρος βασιλιάς Καρνάβαλος, όσο κι αν οι μάσκες καλύπτουν πρόσωπα -στην πλατεία Συντάγματος-, όσο κι αν ο σαματάς -μολότοφ- επιβάλλεται κι οι συναθροίσεις -διαδηλώσεις- επιτρέπονται! Δυστυχώς, δυστυχώς και δυστυχώς ... κανένα γέλιο, καθόλου χαρά, κανένα έθιμο και παράδοση δεν μπορώ να βρω σ΄αυτή την επανάσταση... Ούτε εξήγηση βρίσκω, ούτε συνοχή, ούτε συναίσθηση ή ευθιξία ...

Επιτρέψτε μου λοιπόν να μην ασχοληθώ με το θέμα, ούτε το θέαμα -θέμα και θέαμα φτηνό γίναμε χτες- μέγα το χάλι μας και ... ντρέπομαι ...

Τριώδιο - Σμύρνη - Τσικνοπέμπτη

Οι μασκάρες ή μασκαράδες ή μουτσούνες ή κουδουνάτοι...

Οι μασκάρες ή κουδουνάτοι γύριζαν από σπίτι σε σπίτια σε κάθε ευκαιρία στη διάρκεια των Απόκρεω και σκορπούσαν κέφι και γέλιο με τα γκεβεζελίκια (αστεία), τα πειράγματα και τα ζεβζέκικα (ανόητα) καμώματά τους. Σατίριζαν με τον τρόπο τους πρόσωπα, γεγονότα,  καταστάσεις, επαγγέλματα, παραδόσεις, τραγούδια ...

"Ουυυυ παιδάκι μου κι έπρεπε να δεις ... οι πολλοί να μασκαρεύονται τόσο από μυαλού τους και με τέτοιες ιδέες και ν΄αναρωτάσαι, ο αθεόφοβος και που το σκέφτηκε! Κι όλα αυτά  γιατί το απαιτούσε το αντέτι (έθιμο). Κι όλα από μόνοι τους. Ρούχα, μαλιά, ξόμπλια! Κι εκεί να δεις ...Οι άντρες να ντύνονται γυναίκες κι οι γυναίκες άντρες, γιατί η Αποκριά ανατρέπει την καθιερωμένη τάξη, μπερδεύει, ανακατεύει και παραπλανά. Και να φορούν ό,τι βρεθεί στο σπίτι και να βάφουν μούτρα και χέρια και τα πόδια με φούμο και καπνιά από τι στιες (τζάκια) ή από τα χαρκώματα (χάλκινα μαγειρικά σκεύη). Τότε δεν χρησιμοποιούσαν μουτσούνες (μάσκες) όπως σήμερα. Χαβούτσια (καρότα), κρομμύδια, γουδόχερα, λεμόνια, πράσα, ραπάνες και άλλα στρογγυλά ή μακρουλά αντικείμενα μάζωναν κι ήξεραν αυτοί και τα κολλούσαν ... κι εσύ να σκας από το γέλιο! Το ψεύτικο γίνεται αληθινό. Αγγαστρωμένες και μαμές, Φράγκοι, Βλάχισσες, πλύστρες, χοτζάδες, καλογέροι και παπάδες, γριές κανκάγιες, ντοτόροι (γιατροί), σπετσέρηδοι (φαρμακοποιοί) και σακάτηδοι, φουστανελάδες, άπνοι βασιλιάδες, αρχαίοι Έλληνες, γραμματικοί, Ατσίγγανοι, Τουρκάλες και Μόρες (Αραπίνες), εργαζόμενοι κάθε λογής και να τριγυρνούν στα σπίτια μπατούλιες μπατούλιες (κατά παρέες) και χαλασμός να γίνεται από τα γέλια και τα εντεψίζικα γκεβεζελίκια, τα χοντροκομμένα και τσουχτερά αστεία τους. Κι οι νοικοκυραίοι να να τούς τρατέρνουν μεζέδες και ρακί, να να τους βάζουν να χορέψουν, να να τους τραβούν τα κουδουνατλίκια τους (τα μασκαρέρατα) κι αυτοί να και να κάνουν άσεμνες χειρονομίες, πειράγματα και χωρατά, μια και όλα επιτρέπονται τσ Απόκριες και κανείς δεν παρεξηγείται...


Εμείς γιαγιά σήμερα, τα έχουμε κάνει όλα ένα κι ένα τίποτα. ΄Ολα σκόνη. Δεν υπάρχουν πια τέτοιες "επαναστάσεις" γιαγιά, ούτε αντέτια, ούτε παραδόσεις, ούτε αξίες ... ούτε λέξεις να σου περιγράψω το χάλι μας ... Ναι γιαγιά, το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται ...
Κι εμείς είμαστε γεμάτοι από έξυπνα πουλιά ...

Ήρταν οι Αποκριές που λωλαίνουντ οι γριές
και την Καθαρή Δευτέρα παίρνει ο κώλος τους αέρα...



Ε.-

Μαρτυρία  Σμυρνιού

"Οι απόκριες στη Σμύρνη εορτάζοντο επιδεικτικώς. Εκτός από τους χορούς, οι οποίοι εγένοντο στις διάφορες λέσχες, είχαμε τις παρελάσεις των μεταμφιεσμένων, τον ανθοπόλεμο και τον σοκολατοπόλεμο, τα οποία εγένοντο στην οδό των Τράσων, σε μια συνοικία όπου είχαν τα σπίτια τους οι μεγαλοαστοί της Σμύρνης. Ταυτόχρονα, εγένετο και λαϊκό πανηγύρι για μας τους νέους, τότε φυσικά, σε άλλη πλευρά της Σμύρνης, στον δρόμο που ένωνε δύο ηρωικές συνοικίες, τον Αϊ-Δημήτρη και τον Αϊ-Τρύφωνα. Σ’ αυτό το γλέντι, σ’ αυτό το πανηγύρι, εμείς οι νέοι αντί ανθοπόλεμο και σοκολατοπόλεμο είχαμε πόλεμο με νταρί, όπως λέγαμε το καλαμπόκι. Τότε εμείς οι νέοι και οι νέες, έχοντας διάφορα όργανα που προκαλούσαν θόρυβο, αλληλοπολεμούσαμε. Πεταλάκια –ο χαρτοπόλεμος εδώ– κορδέλες – οι σερπαντίνες, όπως τις λέμε, και άφθονο καλαμπόκι ήσαν τα όπλα με τα οποία γλεντούσαμε!"

Σήμερα; Πώς γιορτάζουμε τις Αποκριές σήμερα, ε;

Να ζήσει όποιος μ΄ έβρισε, να σκάσει όποιος μου το ΄πε!!!

Φλεβάρης 23,  Αγίου Πολυκάρπου Σμύρνης!!!

παραμονή Τσικνοπέμπτης ...

Ε, ναι! Καταφέραμέ τα και φέτος και φτάσαμε στις Απόκριες! Και καλά να ΄μαστε! Και του χρόνου πάλι ... εδώ;

΄Εχει πει κι έχει πει ο λαός σοφίες αλλά έχουν πει και μερικοί-μερικοί -κυρίως γερόντοι- θαυμαστές θυμοσοφίες! Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη συγκίνηση που ένιωσα όταν άκουσα για πρώτη φορά κάποιο γέροντα της παρέας μας -του μπαμπά μου δηλαδή- να σηκώνει το ποτήρι του και να εύχεται "΄Αντε καλοί μου... και του χρόνου σωστοί στο μέτρημα!" Ακόμη και τώρα που σας το γράφω, την ίδια συγκίνηση νιώθω. Το πόσο μ΄άγγιξε και μ΄αγγίζει αυτή η ευχή είναι απερίγραπτο! Μέρες που είναι με γέλια, φαγοπότια, γλέντια και χαρές ενόψη τι άλλο να θυμηθώ παρά στιγμές σε τραπέζια πλούσια τριγυρισμένα, με φαγάκια αρωματισμένα, με γλυκάκια  στρωμένα κι ευχές από στόματα αγαπημένα να χύνονται ένα γύρω! Κι άλλο τόσο όμως γελάω -και πάλι ευκαρίας δοθείσης λόγω γλεντοημερών- κι έρχομαι και θυμάμαι στοιχομυθία μπαμπά μου και μαμάς μου, που γίνεται μεταξύ τους ενόψη χαρούμενου φαγοποτιού ... "13 είμαστε! Μα πώς; Και τώρα τί κάνουμε;". Μιχάλης - απάντηση:  "Που το πρόβλημα! ΄Αμα δεν έχεις μαγειρέψει για 12 ........ !!!"  

Η κυρά Σαρακοστή λοιπόν τραβάει 50 μέρες, από Καθαρή Δευτέρα μέχρι και το Μέγα Σάββατο, όσο κι αν σας φαίνεται περίεργο κι όσο κι αν το Σαρακο-στή (Τεσσαρακοστή) πιότερο με σαράντα μέρες παραπέμπει ! Να σας πως και κάτι; Η γιαγιά μου έλεγε ότι τότε που οι άνθρωποι -οι περισσότεροι- δεν είχαν ημερολόγια, ήξεραν όμως από την εκκλησία πότε ήταν η Καθαρή Δευτέρα, εκείνη τη μέρα τη ζωγράφιζαν την κυρά Σαρακοστή ... σαν μια μεγάλη κυρά ή καλόγρια με επτά πόδια! Ναι, 7! Και στο τέλος κάθε βδομάδας, Σαββατόβραδο, έκοβαν κι ένα πόδι! ΄Ετσι καταλάβαιναν πότε η Σαρακοστή έφτανε στο τέλος κι έμπαινε η Μ. Βδομάδα! Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο!

Τριώδιο, ο συμβολισμός μιας επανάστασης - έτσι το έβλεπε η γιαγιά μου

Γιατί όχι; Ναι, μια επανάσταση είναι το Τριώδιο αφού στη διάρκειά του όλα επιτρέπονταν! Μπορούσαν λέει -και το ΄καναν-  να ντυθούν άσεμνα, να μιλήσουν άσεμνα, να φερθούν άσεμνα. Επανάσταση! Οι άντρες ντύνονταν γυναίκες κι οι γυναίκες άντρες! Επανάσταση! Η αθυροστομία αντρών και γυναικών που έδινε κι έπαιρνε! Επανάσταση τα πονηρά άσματα! Επανάσταση κυρίως για τους κώδικες που τους επιβάλλονταν όλο το χρόνο, θεωρούσαν το Τριώδιο οι παλιοί. ΄Ετσι δηλαδή το ΄βλεπε, το νιώθε και το ΄λεγε η γιαγιά μου. "Κόρη μου μια κοροϊδία είναι η Απόκρια για τα καμώματα όλου του χρόνου! Κι όλους αυτούς τους μη μου άπτου της καλής κοινωνίας που μας κοιτάγανε εμάς τους άλλους αφ΄υψηλού! Κοροϊδία που την έβγανε κυρίως η φτώχεια. Και μια απόδειξη για τους πλούσιους! Πως κι ο φτωχός μπορεί να διασκεδάσει μωρέ, χωρίς τα πολλά τους, με το τίποτα. Και κοροϊδία έκανε στο ντύσιμό τους,  στα ψεύτικα σαλόνια και στους ψεύτικους τρόπους τους, στην ψεύτικη μιλιά τους. ΄Ο,τι λόλα θέλεις τις Απόκριες την έβρισκες μπροστά σου... ". Και κανείς δεν παρεξηγούσε, ούτε παρεξηγιόταν ... τότε παιδάκι μου. Ούτε οι πλούσιοι"!

Να μου ζήσεις γιαγιά! Επανάσταση λοιπόν στον μικροαστισμό!

Ε.-